KOKARCA TEMİZLİKÇİ KARİDES-LYSMATA AMBOINENSIS

YAZAR:SELİM ÖZADAR

Temizlikçi karidesler

Eklem bacaklılar sınıfı omurgasızlar içindeki en geniş sınıftır. Böceklerden yengeçlere, istakozlardan karideslere birçok canlıyı içerirler. Akvaryumlarımızda ise çoğu yengeç ve istakoz türü çok agresiftir ve bu yüzden en fazla karides besleriz.

Karidesler gerek renkleri, gerekse hareketleriyle oldukça ilgi çekici hayvanlardır. Cam anemon karidesi anemonların içinde yaşarken, soytarı karidesleri yalnızca deniz yıldızları ile beslenir. Bizim ele alacağımız kokarca temizlikçi karides ise Hippolytidae familyası üyesidir. Hippolytidae, Palaemonidae ve Stenopodidae familyasının üyeleri olan karidesler temizlikçi karides olarak kabul edilirler. Bunun nedeni doğada balıkları temizlemeleridir. Fakat bu özelliklerini akvaryumlarda göstermeyebilirler, o yüzden bu ihtimali karidesi alırken aklınızdan çıkarmamalısınız.
 

Lysmata amboinensis - Kokarca temizlikçi karides / Resim: Hakan Perek

Genel

Kokarca temizlikçi karidesi akvaryumcularda en fazla görülen karides türlerindendir. Özellikle balıkları temizleme huylarıyla bilinirler. Doğada genelde gruplar veya çiftler halinde görülürler. Akvaryumda tek başına tutulduklarında utangaç davranabilirler ve pek dışarı çıkmayabilirler. 5-6cm'ye kadar büyüyebilirler. Cinsiyetleri yoktur, her iki cinsiyet de olabilirler. Kısaca akvaryumda birden fazla olduklarında yavru alabilirsiniz. İndo-Pasifik'in çeşitli yerlerinde bulunurlar. L. grabhami kokarca temizlikçi karidese çok benzer fakat Atlantik'ten gelir ve kuyruğunda L. amboinensisinkiler gibi benekler yoktur. Bu karidesler yalnızca balıkların üzerindeki parazitlerle beslenmez, aynı zamanda beslemelisiniz. Haftada bir küçük bir karides parçası vermeniz yeterli olacaktır, zaten akvaryumda da yiyecek birşeyler bulacaktırlar. Karidesler büyüdükçe kabuk değiştirirler. Her kabuk değiştirdiklerinde bir yere saklanmalıdırlar çünkü kabuk değiştirirken savunmasızdırlar ve ayrıca kabuk değiştirdikten sonra avcı balıkları cezbedecek bir koku yayarlar.
Kokarca temizlikçi karidesler diğer canlılarla iyi geçinirler. Doğada müren, tetik balığı, aslan balığı ve şişen balık gibi balıklar kendilerini temizletseler de özellikle kabuk değiştirme zamanı karidesi büyük olasılıkla yem olarak görecektirler.
Kokarca temizlikçi karidesleri genelde 1-2 yıl arasında yaşarlar, bu yüzden üretim amacınız yoksa uzun süre bakmak için olabildiğince küçük karideslerden seçmeniz daha iyi olacaktır.

Üretim

Kokarca temizlikçi karidesleri üretmek o kadar da zor değildir. İlk başta yumurta veren bir çift karidesiniz olmalı. Bunun için akvaryumcudan erişkin en az 2 adet temizlikçi karides almanız yeterlidir. Karidesler yumurtalarını çatlayana kadar karınlarının altında saklarlar ve dışardan yumurtalar gözükür. Yumurtalar koyu renk aldığında döllenmiştir. Koyu renk aldıklarında yumurtaları taşıyan karidesi ayrı bir tank koyabilirsiniz. Bu tankın içinde 1-2 canlı kaya ve çok çok az hava veren bir hava hortumu koyabilirsiniz. Karides yavrularını suya bıraktıktan sonra tekrar eski akvaryumuna koyabilirsiniz. Yavrular doğduklarında artemia yiyebilecek büyüklüktedir fakat artemia ile beslenen yavrular genelde belli bir boya geldikten sonra ölür. Bu yüzden ya fitoplankton ile beslenmiş rotifer yada bir vitamin eklenmiş artemia vermek gerekir. Yavruların suyunun kalitesi iyi tutulmalı ve suda ani değişiklikler olmamalıdır. Kısa bir süre sonra yavrular herşeyi yiyebilecek duruma gelirler ve akvaryumda diğer canlıların yiyemeyeceği kadar büyüdüklerinde ana tanka koyabilirsiniz.

Siyah benekler

Kokarca temizlikçi karideslerin üzerinde siyah benek oluşturacak farklı nedenler vardır. Bunlar genelde parazitlerdir. Ölümcül olup olmadıklarını anlamanın ise yolu karidesin kabuk değiştirmesini beklemektir. Karides kabuk değiştirdiğinde eğer siyah benekler gitmişse bir sorun yok demektir, eğer kabuk değiştirdikten sonra hala benekler varsa o zaman mağlesef bu benekler karides için ölümcül oluyor.