Jump to content
       
  • Akvaryumlarımızın Şaklabanları; Palyaçobalıkları!


    narwhal

    Akvaryumlarımızın Şaklabanları; Palyaçobalıkları!
    Yazar: Selim Özadar

     

    Palyaçobalıkları şüphesiz en fazla sevilen, çoğumuzun akvaryumunda bulunan ve en dayanıklı deniz balıklarından biridir. Palyaçobalıkları Pomacentridae familyasındandır. Aynı familyada yine çok dayanıklı ve rengarenk türleri bulunan papazbalıkları da (damseller) bulunur. Alt-familya Amphiprioninae 2 cinsi kapsar. Bunlar Amphiprion ve Premnas'tır.

    Amphiprion cinsi 28, Premnas cinsi ise 1 palyaçobalığı türünü kapsar.

    Bu kadar fazla palyaço türü olmasına rağmen bunlardan yalnızca bazılarını Türkiye'de bulabilirsiniz. En fazla görülen türler A. ocellaris, percula, frenatus, clarkii ve P. biaculeatus'tus. Bunların yanında A. ephippium, sebae, melanopus, sandaracinos, perideraion ve akallopisos da zaman zaman bulunabilir.

    Bazı türler ise hiç akvaryum pazarına girmemiştir veya çok düşük sayıda girer. Bu palyaço türleri genelde ya askeri bölge içindedirler yada yaşadıkları yer koruma altına alınmıştır. Amphiprion omanensis ise yalnızca Umman Sultanlığı'nın denizlerinde bulunur ve Umman Sultanı balıklarının toplanmasına izin vermez.

    Palyaçobalıkları kompleks adı verilen 6 ayrı gruba ayrılmıştır. Amphiprioninae familyasındaki balıklar benzer özelliklerine göre birbirlerinden ayrılmıştır ve bu grupların her birine kompleks denmiştir. 6 palyaçobalığı kompleksi 27 palyaço türü ile şunlardır (28. palyaço türü Amphiprion omanensis henüz bir komplekse sokulmamıştır);

     

    Clarkii kompleksi

    - A. akyndinos

    - A. allardi

    - A. bicinctus

    - A. chagosensis

    - A. chrysogaster

    - A. chrysopterus

    - A. clarkii

    - A. fuscocaudatus

    - A. latifasciatus

    - A. tricinctus


    Domates kompleksi

    - A. barberi

    - A. melanopus

    - A. ephippium

    - A. frenatus

    - A. mccullochi

    - A. rubrocinctus

     

     

    Kızıl palyaço kompleksi

    - P. biaculeatus

     

    Kokarca kompleksi

    - A. akallopisos

    - A. leucokranos

    - A. nigripes

    - A. perideraion

    - A. sandaracinos

    - A. thiellei

     

    Percula kompleksi

    - A. ocellaris

    - A. percula

     

    Semersırtı kompleksi

    - A. latezonatus

    - A. polymnus

    - A. sebae

     

    Clarkii Kompleksi

    clarkii.thumb.jpg.423570e7989a6ce430e25e
    Fotoğraf: Davut Şems


    Clarkii kompleksi en fazla palyaço türü içeren komplekstir ve 10 tür içerir. Bunlar arasında en meşhuru A. clarkii'dir. Clarkii kompleksi palyaçobalıklarında 3 çizgi bulunur. Kuyrukları diğer palyaço türlerinden farklıdır ve bu yüzden daha hızlı yüzebilirler. Bir tehlike olduğunda diğer palyaçolardan daha hızlı kaçabileceklerinden, anemonlarından birkaç metre uzaklaşabilirler.

    Clarkii palyaçobalıkları diğer clarkii kompleksleri gibi erkek ve dişi arasında boy farkı oldukça azdır. Clarkiilerde genelde iki farklı renk bulunur; siyah olanlar ve sarı olanlar. 12-13cm'ye kadar büyüyebilirler. Doğada kullandıkları anemonlar; Entacmaea quadricolor (balon uçlu anemon), Heteractis crispa (sebae anemon), H. malu, H. magnifica (ritteri anemon), H. aurora, Stichodactyla gigantea, S. haddoni (halı anemonu), S. mertensii, Cryptodendrum adhaesivum ve Macrodactyla doreensis'tir (uzun tentaküllü anemon).

    Domates palyaçobalıkları kadar agresif olmasalar da bölgelerini diğer balıklara karşı koruyacaktırlar. Bazı yerlerde yumurtadan çıkan clarkii yavrularının belli bir boya kadar artemia ile büyütüldüğü yazılmaktadır. Eğer artemia'ya vitamin eklenirse belki sonuç daha başarılı olabilir fakat tabiki en iyi yöntem rotiferle beslemek.

     

    Domates Kompleksi

    tomato.thumb.jpg.1cdefe8aa50bef86f79d557 cinnamon-2.thumb.jpg.ef9fec3a0073f15071e fire.thumb.jpg.8c62c0e2600c6d0ac19b607db
    Sırasıyla domates, tarçın ve ateş palyaçobalıkları - Selim Özadar

    Domates kompleksi palyaçolarda ateş palyaçobalığı (A. ephippium / Fire clownfish) dışında tüm cinsler yetişkin olduğunda gözün arka kısmına yerleşik tek bir çizgi bulundurur. Ateş palyaçobalığında ise hiç çizgi yoktur. Domates kompleksi palyaçobalıkları tüm palyaçobalıkları arasında en agresif olanlarındandır. İçinde domates palyaçobalığı olan bir akvaryuma elinizi dahi sokamayabilirsiniz. Eğer akvaryumda yuva olarak kullandıkları bir anemon varsa anemonun rahatı için kayaları kıpırdatabilirler, mercanları devirebilirler ve büyük bir alandaki kumu kuyruklarıyla akıntı yaparak kaldırabilirler. Bu kadar güçlü bir hayvan doğal olarak eliniz akvaryumdayken kolayca elinizi de kanatabilir. Boy olarak da kızıl palyaçobalıklarından sonraki en büyüklerindendirler. Domates komplekslerinde dişi ile erkek arasında boy farkı clarkiilerde olduğu gibi çok azdır bu yüzden eş seçerken çok dikkatli olunmalıdır. Eşleştirmek için iki çok küçük palyaço seçilmelidir.

    Renk olarak domates palyaçobalığı (A. frenatus / Tomato clownfish), palyaçolar içinde en canlı kırmızıya sahip olanlardan biridir. Domates ve tarçın palyaçobalıkları (A. melanopus / Cinnamon clownfish) birbirine çok benzerler fakat domates palyaçoların en öndeki karın yüzgeçleri kırmızı, tarçın palyaçoların ise siyahtır.

    Doğada tüm domates palyaço kompleksleri balon uçlu anemonu yani Entacmaea quadricolor'u yuva olarak kullanabilirler. Bunun yanında alev palyaçobalığı Heteractis crispa'yı, tarçın palyaçobalığı H. crispa ve H. magnifica'yı ve A. rubrocinctus Stichodactyla gigantea'yı da doğada yuva olarak kullanır.

     

    Kızıl Palyaço Kompleksi

    maroon.thumb.jpg.162446f86836f793f8a2ce0 gsm.thumb.jpg.d656e9727697d6f6a2a911c289
    Beyaz bantlı kızıl palyaçobalığı (solda) ve altın bantlı kızıl palyaçobalıkları (sağda) - Melody Surber

    Kızıl palyaço kompleksi yalnızca tek bir balık içerir. Kızıl palyaçobalığının (P. biaculeatus / Maroon clownfish) yüzünde cüce melek balıklarınınkine benzeyen bir kemik bulunur. Bu kendini koruması içindir ve diğer palyaçolarda bulunmaz. Kızıl palyaçobalığını kepçeyle alırken dikkat edilmelidir, yüzündeki bu kemik ağlara takılabilir.

    2 rengi vardır. Biri beyaz diğeri altın rengi çizgilidir. Altın çizgili kızıl palyaçobalıkları gençken beyaz çizgilere sahiptir, büyüdüklerinde beyaz çizgileri altın rengine dönüşür o yüzden yavru aldığınız kızıl palyaçoların ne renk çizgili olacağı size süpriz olabilir.

    Kızıl palyaçolar en az domates palyaçobalıkları kadar agresif ve bölgecidir. Özellikle diğer palyaço ve papazbalığı türlerine karşı çok saldırgandırlar. Bu yüzden akvaryuma yeni balık eklerken dikkatli olunmalıdır. En büyük palyaço türüdür ve 15cm'ye kadar büyüyebilirler. Doğada yuva olarak yalnızca Entacmaea quadricolor'u kullanırlar.

     

    Kokarca Kompleksi

    pinkskunk.thumb.jpg.513f0bbe6151e4d2f1c6 orangeskunk.thumb.jpg.32d1bb2b2bc45cb5db eski51.thumb.jpg.b37aed86cb211b0fa4894d4
    Sırasıyla pembe, turuncu ve şeftali kokarca palyaçobalıkları - Selim Özadar

    Kokarca kompleksi palyaçolar genel olarak çekingen ve anemonlarından ayrılmayan palyaçolardır. Pembe (A. perideraion / Pink skunk clownfish), turuncu (A. sandaracinos / Orange skunk clownfish) ve şeftali (A. akallopisos / Regular skunk clownfish) kokarca palyaçobalıkları en fazla bulunan kokarca palyaço komplekslerindendir.

    Doğada pembe kokarca palyaçobalığı Heteractis crispa, H. magnifica, Stichodactyla gigantea ve Macrodactyla doreensis'i, turuncu kokarca palyaçobalığı H. crispa ve S. mertensii'yi ve şeftali kokarca palyaçobalığı H. crispa, H. magnifica ve S. mertensii'yi yuva olarak kullanır.

    Akvaryuma özellikle ilk koyulduklarında oldukça utangaç davranabilir. Korkaklıklarını azaltmak için balığı yalnız eklemeyin, mümkünse çift olarak ekleyin. Ayrıca akvaryumda başka agresif balık olmaması da oldukça önemli. Bazen bu palyaçoları eve gelen bir misafir veya protein toplayıcı dahi korkutabilir ve 1 gün boyunca kayaların arkasına saklanmalarına neden olabilir.

    Bu palyaçobalıkları üretim yapmak isteyenler için pek uygun değildirler çünkü bir süre yumurtlayıp uzunca bir ara verirler ve tekrar yumurtlarlar.

     

    Percula Kompleksi

    ocellaris2.thumb.jpg.118ec536060bb9346e9 percula.thumb.jpg.37879e671df0c12566d96a
    Osellaris (solda) ve perkula (sağda) palyaçobalıkları - Gökhan Kükürt

    Percula kompleksi iki tür içerir; A. ocellaris ve A. percula. Bu iki balık akvaryumcularda en fazla görülen palyaço türlerindendir. Özellikle A. ocellaris 'Kayıp Balık Nemo' filminden sonra oldukça popüler olmuştur.

    Percula ve ocellaris palyaçobalıkları birbirlerine çok benzerler. Genel olarak percula'da siyahlık daha fazladır fakat aynı renkte biri percula biri ocellaris olan iki palyaçobalığı da olabilir. Ayırmak için en fazla kullanılan yol gözlerin etrafındaki halkadır. Bu halka ocellaris'te daha koyu, percula'da daha açıktır. Percula en küçük palyaço türüdür. Ocellaris perculadan biraz daha büyüktür fakat daha barışçıldır.

    Ocellaris palyaçobalığı 8-9cm'ye kadar büyüyebilir. Doğada diğer çoğu palyaço türü gibi 1 dişi, 1 aktif erkek ve küçük pasif erkekler halinde Heteractis magnifica, Stichodactyla gigantea ve S. mertensii içinde bulunurlar. Fakat akvaryumda gruplar halinde tutmak oldukça zordur o yüzden yalnızca bir çift tutulması önerilir. Palyaçolar arasında en barışçıl olanlardır fakat palyaçolar papazbalığı ailesindendirler ve bölgecidirler. Maroon veya domates palyaçobalığı kadar olmasa da ocellaris palyaçobalıkları da bölgelerini diğer balıklara karşı koruyacaktırlar.

    Palyaçolarda güçlü olan dişi, daha güçsüz olan erkektir. Protandrik hermfrodittirler yani erkek olarak doğarlar, erkekler dişiye dönüşebilirler fakat dişi bir palyaço cinsiyet değiştiremez. Eşleştirmenin en iyi yolu 2 tane çok küçük ocellaris palyaço almaktır. Böylece güçlü olan ilerde dişiye dönüşür.

    Türkiye'de en fazla bulunan ocellaris palyaçolar, doğadan yakalanmış turuncu renkli, 3 beyaz çizgili ocellarislerdir. Bunun dışında genelde siyah percula diye bilinen fakat aslında A. ocellaris olan siyah ocellaris palyaçolar da vardır. Ayrıca üretim sonucu yurtdışında birçok eksik-çizgili ocellaris palyaçolar da doğar. Bunların sağlık açısından bir sorunu yoktur yalnızca beyaz çizgilerinin şekli değişik olabilir veya bir kısmı kayıp olabilir. Bazen eksik-çizgili palyçolardan çok ilginç desenli olanları çıkar ve bunlar yüksek fiyatlara satılırlar.


    ocellaris.thumb.jpg.491a64b686403f95d92f
    Siyah ve turuncu osellaris palyaçobalığı çifti - Selim Özadar

     

    Percula palyaçobalığı ise en küçük palyaço türüdür ve yaklaşık 7cm ya da biraz daha fazla olur. Davranış olarak daha küçük olmasına rağmen ocellaristen daha bölgecidir. Doğada yuva olarak kullandığı anemonlar Heteractis crispa, H. magnifica ve Stichodactyla gigantea'dır.

    Percula'ların da bir çok farklı rengi vardır. Vücuttaki siyahlık ocellaris'inki kadar az yada beyaz çizgilerin arasını kaplayacak kadar çok olabilir. Beyaz çizgilerin arası tamamen siyah olduğunda bu perkulalara 'oniks perkula' denir ve yüksek fiyatlardan satışa çıkar. Solomon Adası percula palyaçolar ise isminden de anlaşılacağı gibi bu adadan geliyor ve oldukça koyu, kırmızıya yakın turuncu bir renge sahiptir. Ayrıca percula'ların rengi sarıdan koyu turuncuya kadar değişebilir.

     

    Semersırtı Kompleksi

    saddleback.thumb.jpg.ea2754a5a9ec779cd2d
    Fotoğraf: Davut Şems

     

    Semersırtı kompleksi üç palyaço türünden oluşur. Sebae palyaçobalığı (A. sebae) çoğu zaman clarkii ile karıştırılır fakat clarkii'nin 3, sebae'nin 2 çizgisi vardır. İlk keşfedilen palyaçobalığı olan semersırtı palyaçobalığının (A. polymnus / Saddleback clownfish) çizgileri ise farklılık gösterebilir. Genelde ikinci beyaz bant alttan birleşmez. Tüm semersırtı kompleksleri çok korkaktır ve bazen korkudan camlara çarpıp yaralanabilirler. Akvaryum ortamına alışmakta pek iyi değildirler.

    Sebae palyaçobalığı doğada Stichodactyla haddoni'yi, mavi dudaklı palyaçobalığı (A. . latezonatus / Blue lip clownfish) Heteractis crispa'yı ve semersırtı palyaçobalığı H. crispa, S. haddoni ve Macrodactyla doreensis'i yuva olarak kullanırlar.

     

    Eşleştirme

    Amphiprion cinsi palyaçobalıklarını eşleştirmek kolaydır. 2 tane küçük almak bunun en kolay yoludur. 2 tane 2-3 cm boyunda palyaçobalığı aldığınızda bunlardan büyük ihtimalle ikisi de erkektir. Zamanla daha güçlü olan dişiye dönecektir.

    Eğer mevcut Amphiprion cinsi palyaçobalığınıza bir eş alacaksınız evdeki balığınızdan daha küçük bir balık seçmeniz lazım çünkü palyaçobalıkları en fazla 6-8 hafta yalnız kaldıklarında dişiye dönüşürler. Fakat bu biraz daha tehlikelidir çünkü eski palyaçobalığı yeni gelene saldırabilir o yüzden akvaryum izlenmelidir ve gerektiğinde müdahale edilmelidir. Yeni eklenen palyaçobalığı çok büyük olmamalı, 2-3cm civarında olmalıdır ve eski palyaçobalığının da çok büyük olmaması bir avantajdır.

    Premnas cinsi yani kızıl palyaçobalıklarında ise durum biraz farklıdır. Kızıl palyaçobalığı çiftinde dişi ile erkek arasında boy farkı çok fazladır. Ayrıca kızıl palyaçobalıkları yeni gelen palyaçolara karşı çok agresif davranır. İlk başta büyük, en az 7-8cm boyunda, dişi bir kızıl palyaçobalığı almalısınız ve bunu akvaryuma koyup yerleşmesini beklemelisiniz. Daha sonra en fazla 2-3cm boyunda bir palyaço alıp bunu balıkların birbirini görebileceği fakat birbirlerine dokunamayacakları şeffaf bir kutuya koymalısınız. Bu kutu aynı akvaryumun içinde durmalı ve etrafında kutuya su girmesi için delikleri olmalıdır. Yeni aldığınız yavru palyaçoyu bu kutuya koyun ve dişi ile erkeğin birbirini izlemesine izin verin. Eğer dişi agresif davranırsa yeni palyaçoyu akvaryuma koymayın ve kutunun içinde tutun. Zamanla yavruya alışacaktır ve alıştığını anladığınız gün yeni kızıl palyaçoyu akvaryuma ekleyebilirsiniz. Yine de başta dikkatli olmalısınız, dişi agresif davranırsa yeni palyaçoyu çıkarmaya hazır olun.

    narwhal tarafından düzenlendi



    Kullanıcı Geri Bildirimleri

    Önerilen Yorumlar

    Henüz yorum yapılmamış



    Join the conversation

    You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

    Misafir
    Bir yorum ekle...

    ×   Yapıştırdığınız içerik biçimlendirme içeriyor.   Biçimlendirmeyi Temizle

      Only 75 emoji are allowed.

    ×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

    ×   Önceki içeriğiniz geri yüklendi.   Editör içeriğini temizle

    ×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.




×
×
  • Yeni Oluştur...